fbpx
26 Luty, 2020
Warszawa
4 ° C
Do góry
Image Alt

SC Beauty Magazine

wspolczesny_masaz1.jpg

Czy Twój gabinet słynie z masażu?

{jathumbnail off}Co każdy kosmetolog powinien wiedzieć o masażu? Dokładnie tyle ile możemy wyczytać z książki Piotra Szczotki i Ewy Mikuły: ?Współczesny masaż: terapia, profilaktyka, relaksacja i promocja?. Zachęcamy do przeczytania wstępu do lektury, która powinna znaleźć się na półce każdego początkującego masażysty.

Współczesny masaż: terapia, profilaktyka, relaksacja i promocja.
WSTEP  DO WYDANIA II ELEKTRONICZNEGO   

Szanowni państwo. 
Witam serdecznie.
 
Pierwsze wydanie książki: ? Współczesny masaż terapia profilaktyka relaksacja? miało miejsce w styczniu 1998 roku. Książka została napisana korzystając zarówno z praktycznych doświadczeń zawodowych, uwag podczas pierwszych szkoleń ale także jako rezultat rozmów z pacjentami. Prowadząc wspólnie praktykę i promując masaż z Ewą Mikuła, pomocne były jej korekty, a także kilka cennych uwag z punktu widzenia fizjoterapeuty. Materiał do książki został zebrany z źródeł własnych z kraju oraz podczas pobytu za granicą. Obejmował min. streszczenia rozmów ze spotkań otwartych, dłuższych wersji publikowanych już wcześniej artykułów, wykładów i prezentacji na targach, w sekcji masażystów oraz z części skryptów ze szkoleń w latach 1994 – 1997. Patrząc z perspektywy czasu ufam, iż był to słuszny kierunek, zwłaszcza iż promowanie masażu zbiega się z moim drugim zawodem, promocją zdrowia, a jej podstawowym narzędziem jest edukacja zdrowotna.
 
Na obecne wydanie elektroniczne wpłynęły także rozmowy, poczta, telefony, emaile od czytelników po opublikowaniu pierwszego fragmentu książki w internecie. Poprawki pisane były z ich uwzględnieniem. Podobnie będzie z następnymi fragmentami będącymi w przygotowaniu. Poza tym taka wersja pojawia się dlatego, iż podstawowy nakład się skończył.

wspolczesny_masaz1.jpgNa wstępie pytanie. Czy warto w dyskusjach na temat współczesnego masażu cofać się do historii? Uważam, iż w dużym stopniu warto. Nie dlatego aby rozczulać się nad samą historią, ale ukazać jak szybkie zmiany w praktyce i rozumieniu masażu następują obecnie, w porównaniu z wiekami poprzednimi. Nowożytne przełomowe badania następowały w XVI w. później w XIX i w połowie XX wieku. Natomiast nowe spojrzenie na anatomię, fizjologię, masaż i pracę z tkankami miękkimi, spowodowało niesamowite zmiany w podejściu do terapii ale i przyspieszenie w promocji masażu od początku lat 90-tych. Dotyczy to nie tylko specjalistycznych masaży stricte leczniczych, ale metod relaksacyjnych, zabiegów kosmetycznych po ruch Spa wykorzystujących masaż jak i sam dotyk. Nie oznacza to, iż wszyscy się do nowości przekonują. Dystans występuje zarówno względem promowanych terminologii jak i różnic co do celów i metodyki badań na większą skalę. Status masażu zależy w danym kraju od zaangażowania w promocję samych terapeutów, dypl. masażystów, ponadto standardów usług, oczekiwanych kwalifikacji, współpracy, aktywności stowarzyszeń po świadomość wartości zdrowia u samych zainteresowanych czyli potencjalnych pacjentów.

W promocji mówi się najczęściej o masażu względem podstawowych celów jego wykonywania: terapeutycznym, relaksacyjnym, pielęgnacyjno kosmetycznym i sportowym/fitness. Zauważa się także silne nurty masażu i body work w odnowie psychosomatycznej jako ukierunkowane zabiegi terapeutyczno-relaksacyjne stosowane z sukcesem w celu zmniejszenia negatywnego oddziaływania długotrwałego stresu w tkankach miękkich. Drugi nurt to masaże oraz praca z tkankami miękkimi w medycynie estetycznej i chirurgii plastycznej w okresie okołooperacyjnym.

Wiek XXI w terapiach z zastosowaniem dotyku jest niewątpliwie wiekiem haseł: głęboko, miękko, bezboleśnie, elastycznie, świadomie i konsekwentnie. Odchodzi się od siłowych, schematycznych zabiegów, co nie oznacza, iż zabiegi nie mają konstrukcji, zasad, priorytetów, przeciwwskazań czy też innych ograniczeń.  

Dotyk a masaż

Zarówno sam dotyk jak i różnorodny masaż poddawany jest próbie oceny naukowej jak nigdy dotąd. Badanie metod fizykalnych według naukowych metodologii jest bardzo trudne. Współczesne badania skupiają się zwłaszcza na tkance łącznej, powięzi i generalnie na tkankach miękkich, co czyni masaż jednym z trudniejszych do dokładnego zdefiniowania zabiegów jako usługę zdrowotną.
Badania przeprowadza się z różnym zaangażowaniem, ale aby mogły być wiarygodne z medycznego punktu widzenia, według dzisiejszych norm, statystyk, itd. wyniki wydają się być trudniejsze do zinterpretowania niż badania niejednego leku.

Sam dotyk, jako podstawa masażu ma wiele zastosowań, jest także formą komunikacji i wyrażania uczuć międzyludzkich. Od czasu prenatalnego, narodzin, dorastania, poprzez starzenie się po moment kiedy żegnamy najbliższych, dotyk jest wpisany w nasze doświadczenie, niejako spontanicznie, naturalnie bez potrzeby jego oceny.
 
Z badaniami dotyczącymi specjalistycznych metod masażu jest nieco inaczej, ale jak już wspomniałem, pozostawiają wiele do życzenia. Bo czy możemy obiektywnie ocenić kiedy masaż ma większą wartość, nie tylko finansową czy badaną jako metoda fizykalna? Lecząc przykładowo kolano po urazie, czy wykonując terapeutyczno-relaksacyjny zabieg u osoby nie radzącej sobie z napięciami w okolicach szyi i ramion w rezultacie długotrwałego stresu, występuje brak skupienia, rozdrażnienie, mrowienie, ból i napięcia. W pierwszym przypadku główny nacisk w terapii, rehabilitacji za pomocą zabiegu kładziemy na soma, w drugim ważniejsze jest skupienie na psyche. 

Podstawą w ocenie skuteczności profesjonalnego masażu – zwłaszcza leczniczego i metod relaksacyjnych – są przede wszystkim obserwacje w pracy z małymi grupami pacjentów. Po drugie konieczność porównywania doświadczeń, spostrzeżeń, statystyk, uwag i dzielenie się z innymi, informacjami przede wszystkim przez praktykujących terapeutów. W tego rodzaju praktyce najważniejszy jest czynnik ludzki.

Doświadczenia porównujemy odnośnie celu zabiegów i danych schorzeń. Informacje o masażu zbierane są oddolnie, potem dopiero interpretowane w statystykach. Służy to zarówno optymalizacji terapii jak i promocji masażu. Same badania nad masażem bez jego odpowiedniej promocji czyni je sztuką dla sztuki w zamkniętych kręgach akademickich.

To bezpośrednia wymiana informacji i międzyśrodowiskowa współpraca jest podstawowym narzędziem promocji. Ponadto świadomy masaż – czyli sytuacja kiedy potencjalny pacjent wie na czym zabieg ma polegać, jakie są główne założenia, występujące ewentualne reakcje w trakcie jak i po sesji – eliminuje zaskoczenie.  Dotyczy to zarówno obiektywnych bądź subiektywnymi reakcji u obu stron. Świadome postępowanie wpływa także w pewnym stopniu na sugestie którymi pacjenci często kierują się zanim trafią do profesjonalnego gabinetu. Przykładowo zapytaj co pacjent rozumie poprzez potoczne terminy jak masaż leczniczy a relaksacyjny?   

Proszę wyobrazić sobie klienta który po wyrwaniu zęba i podaniu środków znieczulających zareagował obrzękiem, nie ma stanu zapalnego, a lekarz zaordynował drenaż limfatyczny twarzy. W innym gabinecie w tym czasie wykonuje się masaż z powodu obrzęków pod oczami, jeszcze w innym po drobnym zabiegu chirurgicznym. W kolejnym gabinecie, kosmetyczka wykonuje drenaż wspomagając zabieg oczyszczania twarzy. Inne przypadki, różne cele, a jednak ten sam manualny drenaż limfatyczny. Czy ma sens ustalać w którym przypadku wykonano ściśle leczniczy masaż, a w którym masaż leczniczy dający dodatkowo efekt kosmetyczny?    

Terapeutyczny, medyczny, kliniczny

Obserwujemy także swojego rodzaju ?przetasowanie? pojęć takich jak: masaż leczniczy, terapeutyczny, masaż medyczny, masaż kliniczny. Terminy te nie zostały jeszcze ściśle zdefiniowane, są główne założenia, ale już zauważamy zróżnicowane podejście do tematu poszczególnych krajów zarówno z perspektywy samej Unii Europejskiej, jak i Europy, Ameryki Północnej, Australii. Tu pojawia się pytanie o intencje. Czemu ma to służyć? Zdefiniowaniu, ujednoliceniu procedur, zobiektyzowaniu badań naukowym czy docenieniu przez pacjentów?

Masaż promowany był przede wszystkim przez absolwentów szkół masażu, tak medycznych o programie technika masażu jak i za pośrednictwem akredytowanych przez ministerstwa edukacji ? według przepisów w danym kraju – innych szkół z poparciem ich krajowych stowarzyszeń. Są także różnego rodzaju specjalistyczne kursy masażu. Profesjonalnie wykonywany masaż jest więc nie tylko różnorodny ze względów technicznych, ale i różnicowany z powodów administracyjnych, prawnych, konsumenckich po względy kulturowe a nawet religijne. Na dzień dzisiejszy nie ma jednolitych wytycznych programowych jak i kwalifikacji poza jednym, tzn. wskazań kto może wykonywać masaż leczniczy w ramach funduszy, ubezpieczeń medycznych w przychodniach, szpitalach, sanatoriach. Nie dotyczy to jednak masażu leczniczego poza podstawową opieką zdrowia. Biorąc pod uwagę nie tylko sytuacje w kraju widzimy, iż nie ma ujednoliconych przepisów. W Unii Europejskiej, a już na pewno poza nią, od strony technicznej masaż leczniczy ma różne znaczenie.

Kto co promuje i dlaczego?

Zwrócić warto także uwagę na fakt, kto i jak masaż promuje. Dla dyplomowanych masażystów jest to podstawowy zabieg. W ramach zdrowej konkurencji terapeuci masażyści nie mają oporów rozmawiać o metodach także tych, co do których osobiście nie mają przekonania. Dla kosmetyczki masaż jest bardzo ważnym lub mniej, elementem zabiegu na ciało ale coraz bardziej wymaganym w praktyce. Dla terapeutów zorientowanych na prace z ciałem masaż jest elementem body work. W fizjoterapii masaż jest jednym z zabiegów fizykalnych, a w chiropraktyce stanowi dodatkowy element diagnostyczny, przygotowawczy lub wzmacniający efekt końcowy zabiegów.

Intensywne promowanie terminu masaż w ostatnich latach powoduje jednak, iż masaż jako hasło, marketingowo wykorzystywany jest przez wiele środowisk. Sukces odnosi ten profesjonalista dla którego masaż jest podstawą, osią wokół którego buduje się inne zabiegi, czyli kiedy praktyk wykonuje go poważnie i z pasją. Dla tych terapeutów najważniejsza jest praktyka i promocja. Potrzeba badań rozumiana jest sama przez się, jednak nie jako nadrzędny cel, ponieważ nadrzędnym celem jest konkretna praktyka, doświadczenie w terapii.       

Masaż zdobywa uznanie promotorów nie tylko wśród podstawowej opieki zdrowotnej ale także w ruchu Spa, wellness i fitness, ponadto u kosmetyki, w kosmetologii, medycynie estetycznej. Na stałe także promowany jest w chirurgii plastycznej zwłaszcza w okresie pooperacyjnym. Z drugiej strony jest nieco zamieszania w samej terminologii jak i kwalifikacjach terapeutów. Jak wspomniałem, zadajmy sobie pytanie, komu ma służyć ścisła klasyfikacja? Czy faktycznie zatroskanym o dobro pacjenta, optymalizacji zabiegu w danym przypadku chorobowym, celom marketingowym czy lobbystycznym? Klasyfikacja masażu ma sens także z podstawowego informacyjnego powodu. Otóż przedstawienie jego różnorodności pozwala na dostosowanie go do indywidualnych potrzeb pacjenta lub klienta, jeśli mówimy o masażu jako o usługach zdrowotnych.     

Bez względu czy jest to popularna metoda powszechnie kojarzona, czy tzw. metoda autorska lub firmowa, oczekuje się od nas podania obok nazwy podstawowych informacji jak najbardziej obiektywnych. Osoby które promują opracowania własne, przedstawiają nie tylko cel, podstawowe informacje techniczne, ale i inspiracje, źródła. Jeśli nie można przedstawić badań, to wskazane jest przynajmniej przedstawienie popularyzatorskich publikacji. Podanie ich, czyni nas wiarygodnymi.  
 
W praktyce, podczas szkoleń i wykładów, popularyzowałem masaż, pracę z tkankami miękkimi oraz pojęcie body work (w literaturze jak i powszechnie w terminologii pisane także w wersji bodywork) oznaczające różne metody pracy z ciałem. Odbiorcą był zarówno terapeuta masażysta, inne środowiska zainteresowane masażem, ale przede wszystkim potencjalni klienci czyli pacjenci gabinetówgdzie wykonuje się profesjonalnie masaż. Po raz pierwszy umieściliśmy także informacje o promowanym przez nas opracowaniu pod roboczą nazwą masaż w standardzie body work, później rozpowszechnionym jako Integracyjny Masaż Body Work. Podstawowym celem było jednak promowanie masażu w pełnym spektrum i zwrócenie uwagi na jego różnorodność z podaniem źródeł które nas inspirowały. Warto wspomnieć, iż w połowie lat 90-tych, nie było de facto na polskim rynku literatury wprowadzającej w zagadnienia masażu od strony promocyjnej, kulturowej, socjologicznej, czy marketingu. Samej literatury od strony technicznej też było niewiele. Dziś zarówno terapeuci jak i hobbyści nie wiedzą po co sięgnąć wpierw. Ale czy sięgają? 

Problematyka pracy z tkankami miękkimi zarówno w literaturze jak i na szkoleniach raczkowała. Nowym pojęciem był międzynarodowy termin bodywork. Wtedy podstawą była więc przede wszystkim promocja, edukacja, uświadamianie masażu w pełnym spektrum potencjalnym odbiorcom, a nie promowanie jedynie własnych metod.
 
Promowaliśmy ? jako grupa terapeutów – masaż bezpośrednio na spotkaniach, poprzez popularną  prasę i telewizję. Internet raczkował, podobnie ruch Spa. Nie zajmowałem się jeszcze promocją masażu zawodowo, choć nasza strona internetowa była jedną z pierwszych o takiej tematyce w Polsce. Tak też z pasją i spontanicznie podchodziłem do możliwości promocji wspomnianych pojęć, a ukoronowaniem działań było zorganizowanie pierwszego spotkania – w celu promocji masażu szerszemu gronu z nauczycielami masażu włącznie – w 1996 roku w Krakowie.

W styczniu 1998 roku wraz z panem Adamem Zborowskim ówczesnym dyrektorem Medycznego Studium Zawodowego dla Niewidomych Wydziału Masażu leczniczego w Krakowie, administracją i pomocą słuchaczy zorganizowaliśmy I Targi Edukacyjne Masażu, wg absolutnie nowatorskiej metody prezentacji. Wpierw był szok i zdziwienia zwłaszcza na polu współpracy międzyśrodowiskowej, następnie podobne spotkania zaczęto organizować także w innych miastach. Jednak ducha współpracy, życzliwości między terapeutami, instruktorami różnych, czasem skrajnie odmiennych metod trudno dziś odnaleźć. Na dużych imprezach, targach, kongresach wyczuwa się dziś profesjonalizm, ale brak spontaniczności z tamtych lat.
 
Powstał pomysł napisania promocyjnej książki o masażu, która miała na celu nie tylko promocję jednej metody ale zabiegów w ogóle. Książka rozeszła się szybko. Dostajemy jednak ciągle pytania kiedy będzie jej wznowienie, tym bardziej, iż znalazła miejsce także w bibliotekach szkół. Cytaty i powoływanie się na nią występują w wielu innych publikacjach. Cześć materiału jako poglądowe informacje jest aktualizowana nadal, a z korespondencji wynika, iż dalej inspiruje w poszukiwaniach. Z tego powodu cieszymy się bardzo. Z perspektywy czasu kilkunastu lat nie widzę jednak sensu wydawania jej w poprzedniej, tradycyjnej papierowej wersji.
 
Dlatego też uważam, iż warto udostępnić ją poprawioną, w wersji elektronicznej, darmowo. Na początku udostępniam kilka obszernych fragmentów. Książka będzie wznowiona w takiej wersji, poprawiona i w całości. Oczywiście z uaktualnionymi informacjami. Ufam, iż pomimo 15 lat od jej napisania, znajdziecie państwo inspirujące tematy i ciekawą literaturę, zwłaszcza w sensie poglądowym, promocyjnym masażu. Materiały do podstawowej wersji zostały przygotowane przez kilka tygodni pod słońcem Hiszpanii. Ufam, iż zagrzeją Państwa ? zarówno terapeutów, hobbystów jak i pacjentów ? do rozwijania, pogłębiania tematu zainteresowań.

 
Życząc miłej lektury, książka dostępna online na http://www.imbw.pl/?p=89

Piotr Szczotka
www.bodywork.com.pl