fbpx
22 Maj, 2019
Warszawa
18 ° C
Do góry
Image Alt

SC Beauty Magazine

Patologia stopy

Pielęgnacja stóp ma dziś ogromne znaczenie nie tylko w kosmetyce, ale także w medycynie ? jako forma profilaktyki przeciwzapalnej w obrębie tkanek miękkich usytuowanych na stopach jak na przykład u osób z cukrzycą, czy też wrastającymi paznokciami.
Jest bardzo ważnym działem z uwagi na to, że prawidłowo pielęgnowane stopy, a wraz z nimi kończyny dolne stanowią istotny element zapobiegawczy w rozwoju dysfunkcji w tej okolicy ciała, a także całego organizmu.

Właściwa pielęgnacja stóp stanowi ogniwo pomocnicze w leczeniu niektórych patologii stopy, zwłaszcza w obrębie skóry i paznokci ? najlepiej we współpracy z lekarzem dermatologiem i diabetologiem w przypadku dotyczącym stopy cukrzycowej.

Stopy są odpowiedzialne za dźwiganie całego naszego ciała i jako narząd podporowy odznaczają się dużą odpornością. Dzięki temu, że posiadają liczne stawy i charakterystyczne sklepienia są również bardzo sprężyste co zapewnia nam prawidłową linię chodu. Zwykle zanim nie doświadczymy, chodź drobnej zmiany na stopie jak na przykład otarcie naskórka przez nowe pantofle, z niedowierzaniem słuchamy, że nawet taki drobiazg może przeszkadzać w fizjologicznym chodzie. Nadmierne obciążanie nóg może doprowadzić do zaburzeń w krążeniu, stawach, kościach oraz skórze. Czynnikiem dodatkowo obciążającym jest noszenie nieodpowiedniego obuwia i skarpet. Większość schorzeń nóg jest nabytych, a nie wrodzonych, dlatego właściwa pielęgnacja stóp i profilaktyka ma kluczowe znaczenie. Kosmetyczka może w bardzo dużym stopniu pomóc klientowi ? poprzez właściwy program pielęgnacyjny dobrany indywidualnie do przypadku i przez edukowanie go w zakresie domowej pielęgnacji i profilaktyki schorzeń w obrębie kończyn dolnych. Zanim dojdzie do ustalenia właściwego programu pielęgnacji stóp przez kosmetyczkę i wykonania zabiegu pedicure, musi ona najpierw prawidłowo ocenić stan stóp i uwzględnić ewentualne przeciwwskazania do czynności kosmetycznych.

Klasyfikacja do zabiegu

Klasyfikując stopy do zabiegu pedicure powinny być wzięte pod uwagę takie schorzenia jak:

  • grzybice oraz drożdżyce skóry i paznokci, a także pleśnicę płytki paznokciowej
  • brodawki wywołane wirusem HPV
  • stany zapalne: alergiczne, ropne, grzybicze i inne stany zapalne
  • świeże blizny i nie zagojone rany
  • pęknięcia naskórka
  • nietypowość płytki paznokciowej

W profesjonalnym gabinecie, kosmetolog oprócz starannych oględzin stóp powinien przeprowadzić wywiad z klientem dotyczący stanu jego zdrowia, w przeszłości i teraźniejszości. W nowoczesnym gabinecie odpowiedzi powinny być zapisane w kartotece pacjenta. Z całą pewnością powinny być zadane takie pytania jak:

  • z jakim problemem w obrębie stóp pacjent przyszedł i co go niepokoi?
  • czy choruje na choroby układu krążenia?
  • czy ma żylaki podudzi, parestezje, niedokrwienie kończyn?
  • czy ma kłopoty z krzepnięciem krwi?
  • czy doskwiera mu problem zimnych stóp, czy ma zaburzenia czucia w stopach,
  • czy odczuwa drętwienie łydek?
  • czy choruje na cukrzycę, czy przyjmuje insulinę?
  • jakie przyjmuje leki?

Jeżeli zauważymy niepokojące nas objawy zapytajmy o: warunki środowiskowe pacjenta w domu, w pracy, o zwyczaje higieniczne, jaki zawód wykonuje, kiedy pojawiły się pierwsze objawy, czy zmieniły się od tamtej pory, czy są czynniki nasilające objawy, czy ktoś w rodzinie ma podobne objawy, czy występują niepokojące symptomy w innej części ciała, czy stosował coś na zmiany?

Oglądając stopy zwróćmy uwagę na: barwę, ciepłotę, wilgotność, elastyczność, połysk skóry

Zakaźne chroby stóp

Brodawki stóp

Bezwzględnym przeciwwskazaniem do wykonania pedicure są brodawki stóp (verrucae plantares) wywołane przez wirusa HPV ? human papillomavirus. Jest to choroba zakaźna. Na stopach mogą występować dwa rodzaje brodawek. Pierwszy rodzaj to myrmecia, czyli spłaszczone grudki, nadmiernie zrogowaciałe. Wywołują odczyn zapalny i ból, wnikają głęboko do skóry, mogą przypominać odciski. Czasami nazywa się je brodawkami cierniowymi, ponieważ wrastają się trzpieniem w głąb skóry tak jak odciski i mogą powodować ból, z zewnątrz bywa że są prawie niewidoczne, pokryte zrogowaceniem. Drugi rodzaj to brodawki mozaikowe, które są bardziej powierzchowne i mają tendencję do zlewania się. Zwykle ich przebieg jest długotrwały i często obserwuje się nawroty. Klient, który posiada brodawki stóp powinien zostać odesłany do lekarza dermatologa, który zleci właściwe leczenie. Brak prawidłowego rozpoznania brodawek i przeprowadzenie zabiegu pedicure grozi zakażeniem w innych częściach stopy.

Grzybice stóp i paznokci

Kosmetyczka w trakcie wykonywania swojego zawodu zwłaszcza podczas wykonywania zabiegów pedicure często styka się z grzybicami. Grzybica jest także chorobą zakaźną i wymaga szczególnego podejścia. Może być wywołana przez:

  • dermatofity, które odpowiedzialne są za powstawanie grzybic dotyczących naskórka, włosów i paznokci;
  • drożdżaki i grzyby drożdżopodobne, które powodują drożdżycę błon śluzowych, skóry i paznokci;
  • pleśniowce, które odpowiadają za zakażenia w obrębie błon śluzowych, skóry i paznokci.

Najbardziej rozpowszechniona jest grzybica stóp wywołana przez dermatofity, która dotyka do 30% całej populacji. W niektórych grupach zawodowych częstość występowania grzybicy stóp jest szacowana na nawet 70% – dotyczy to na przykład sportowców lub osób które w pracy muszą przebywać w gumowym, nieprzewiewnym obuwiu. Wzrasta ciągle ilość zachorowań na drożdżyce i zakażenia pleśniowcami, co związane jest z nadużywaniem antybiotyków, kortykosteroidów, z szeroko stosowanym leczeniem środkami immunosupresyjnymi oraz zakażeniami HIV.

Zmiany w grzybicy stóp pochodzenia dermatofitowego mają charakter ognisk rumieniowo-złuszczających z pęcherzykami i rozmaicie nasilonymi objawami wysiękowymi. Oglądając stopy pacjenta należy zwrócić uwagę na takie objawy jak:

w przypadku odmiany międzypalcowej możesz zauważyć:

  • pęknięcia skóry w przestrzeniach międzypalcowych ? oglądnij dokładnie zawłaszcza przestrzenie między III a IV i IV a V palcem,
  • macerację czyli zbielałą i rozpulchnioną skórę,
  • czasami skóra tej okolicy może być zaczerwieniona, a na obwodzie zmian mogą być drobne pęcherzyki, które mają tendencje do zlewania się w ogniska wysiękowe
  • zmiany są swędzące, mogą wychodzić poza obszar przestrzeni międzypalcowej

w przypadku odmiany złuszczającej zaobserwujesz, że:

  • podeszwy i boczne powierzchnie stóp są zaczerwienione, nadmiernie zrogowaciałe, łuszczące się, widoczne są gołym okiem liczne popękania ? wyglądem przypomina to stopy o bardzo suchej skórze,
  • zmianom tym towarzyszy często grzybica paznokci,

w odmianie potnicowej obecne są:

  • zmiany na śródstopiu w postaci drobnych, swędzących i licznych pęcherzyków, które zlewają się ze sobą także w ogniska wysiękowe, tak jak to ma miejsce w odmianie międzypalcowej,
  • w części przypadków tej odmiany grzybicy, można zaobserwować wyprysk potnicowy dłoni charakteryzujący się obecnością pęcherzyków i pęcherzy o dobrze napiętej pokrywie; wykwity potnicowe na rękach w przebiegu grzybicy stóp są umiejscowione na bocznych powierzchniach palców i nie zawierają grzybów (jest to prawdopodobnie odczyn alergiczny na antygeny grzyba, tak zwane idy). Po wyleczeniu grzybicy stóp zmiany w obrębie dłoni cofaja się.

w odmianie mokasynowej:

  • zajęte są stopy wraz z kostkami; jest to zaniedbana postać grzybicy

może towarzyszyć grzybicy skóry lub występować samodzielnie grzybica paznokci, dlatego oglądnij dokładnie paznokcie i zobacz czy nie ma następujących objawów:

  • zgrubień, przebarwień, nadmiernego rogowacenia, pobruzdowania, łamliwości paznokci
  • grzybica paznokci jest źródłem samozakażenia skóry u chorych,
  • pierwsze zmiany zaczynają się zwykle od wolnego brzegu płytki paznokciowej lub od strony bocznych wałów,
  • charakterystyczne bywają rozwarstwienia i częściowe wykruszenie płytki paznokcia,
  • paznokcie mogą przyjmować kolor od żółtobrunatnego do zielonkawego,

zmiany w obrębie paluchów stóp mogą być wywołane przez pleśniowce

  • płytka ulega pogrubieniu, wyraźnemu zniekształceniu, a na niej pionowe żółte i/lub zielone pasy
  • pod płytką paznokciową obfita hiperkeratoza
  • zakażenie to występuje głównie u osób starszych, które mają zaburzenia troficzne paznokci

Zakażenia wywołane drożdżakami to wyprzenia drożdżakowe i kandydoza wałów oraz płytek paznokciowych. Zmiany wywołane tymi grzybami będą charakteryzowały się tym, że:

  • ogniska o podłożu rumieniowo-wysiękowym i złuszczającym będą ograniczone do miejsc przylegania fałdów; w przypadku stóp zmiany zwykle obecne są w przestrzeniach międzypalcowych,
  • obecna będzie maceracja naskórka i popękania w głębi fałdów,
  • odgraniczenie zmian od otoczenia jest dość wyraźne, ponieważ naskórek złuszcza się na brzegach,

we wczesnej fazie drożdżycy paznokci zmiany dotyczą głównie wałów, które są czerwone, obrzęknięte, bolesne a przy ucisku wydobywa się treść ropna, w zmianach długotrwałych płytki przybierają kolor szarożółtawobrunatny, tracą połysk, ulegają przerostowi i rozwarstwieniu.

Niezakaźne choroby stóp

Łuszczyca w obrębie stóp i paznokci

Jest to choroba uwarunkowana genetycznie. Łuszczyca krostkowa dłoni i stóp oraz łuszczyca paznokci może występować łącznie ze zmianami na skórze lub być jedynym objawem choroby. Czasami jest to objaw poprzedzający o wiele lat wystąpienie ognisk łuszczycy w innej lokalizacji. Łuszczyca jest chorobą przewlekłą z okresami remisji i nawrotów. Obecnie nie znamy sposobu, aby wyleczyć ją ?do końca?.

Objawy łuszczycy na stopach:

w odmianie krostkowej stóp występują białe krostki na podłożu rumieniowym i złuszczającym; zmiany są wyraźnie odgraniczone od otoczenia i przechodzą na boczne powierzchnie stóp; ustępujące krostki mają wygląd ciemnych punktów,

w łuszczycy paznokci:

  • płytki paznokciowe są zgrubiałe, pobruzdowane, zmatowiałe, kruche, o żółtawym zabarwieniu, pod płytką nagromadzone są hiperkeratotyczne masy
  • gdy zajęta jest macierz płytki paznokciowe wykazują jedynie naparstkowe wgłębienia
  • gdy zajęte jest łożysko spod płytki prześwieca żółta plama jakby kropla oleju
  • gdy zmiany są bardzo zaawansowane mogą być nie do odróżnienia od grzybicy paznokci, aby to odróżnić konieczne jest badanie mikologiczne

Wyprysk stóp

Może być o podłożu alergicznym i niealergicznym.

Wyprysk potnicowy

Ma podłoże alergiczne; charakteryzują go objawy takie jak: pęcherze i pęcherzyki o dobrze napiętej pokrywie na stopach (głównie na podeszwach) i dłoniach (czasem współwystępuje z grzybicą stóp ? wtedy zmiany na bocznych powierzchniach palców dłoni); może być postać poronna wyprysku i wtedy występuje wyłącznie złuszczanie; zmiany są swędzące; jeżeli zaobserwujemy u pacjenta podobne zmiany warto zapytać o wykonywany zawód, o noszony rodzaj obuwia;

alergenami mogą być: kobalt, nikiel i chrom (ćwieki i sprzączki w butach), składniki gumy, tworzyw sztucznych oraz włókien z których wykonano buty, wkładki i wyściółki do butów, skarpety oraz pończochy; czynnikami tymi mogą być również leki i środki profilaktyczne przeciwgrzybicze oraz przeciw poceniu stóp np. formalina,

Wyprysk modzelowaty (rogowaciejący)

Charakteryzują rozległe obszary nadmiernego rogowacenia z tendencją do złuszczania na podłożu rumieniowym; zmiany są stwardniałe o symetrycznym układzie, w bruzdach pojawiają się głębokie pęknięcia, nie ma zmian w obrębie paznokci; jest to choroba wymagająca specjalnej stałej pielęgnacji skóry

? stosuje się maści złuszczajace i natłuszczające, eliminuje czynniki drażniące.

Liszaj płaski

Przyczyny powstawania nie są do końca poznane. Choroba ma prawdopodobnie podłoże autoimmunologiczne. Zmiany chorobowe mogą występować na skórze i paznokciach. Czasami liszaj płaski zajmuje wyłącznie paznokcie. Jeżeli choroba ta wystepuje:

na skórze stóp ? widoczne są czerwone lub sinofiołkowe, błyszczące grudki, które mogą zlewać się w większe ogniska; zmiany są bardzo swędzące

na paznokciach ? można zauważyć podłużne pobruzdowania, spełzanie płytek lub ich zanik; zmiany te trudno jest wyleczyć

Rogowiec stóp

Jest to choroba należąca do grupy genodermatoz. Najczęstsze jej odmiany to:

  • rogowiec dłoni i podeszew (postać rozlana) Unny-Thosta;
  • rogowiec dłoni i podeszew (postać rozsiana, grudkowa);
  • rogowiec dłoni i stóp nabyty;

Rogowiec dłoni i podeszew Unny-Thosta

W odmianie tej możemy zobaczyć:

  • zmiany, które są zawsze symetryczne, przechodzące na boczne powierzchnie tych okolic, ostro odgraniczone od skóry zdrowej,
  • warstwa rogowa naskórka dłoni i podeszew jest pogrubiona,
  • naskórek jest twardy, żółtowoskowy poprzedzielany bruzdami, gładki lub szorstki,
  • mogą występować bolesne rozpadliny,
  • płytki paznokciowe mogą być pogrubione i stwardniałe uniesione ku górze wskutek rogowacenia podpaznokciowego,
  • wzmożone pocenie dłoni i stóp,

Rogowiec dłoni i podeszew (postać rozsiana, grudkowa)

Tu charakterystyczne są drobne, rozsiane wykwity hiperkeratotyczne, przypominajace nagniotki lub brodawki wirusowe (pospolite lub płaskie).

Rogowiec dłoni i stóp nabyty

Ta odmiana wyglądem przypomina rogowca dłoni i stóp o podłożu genetycznym. Powstaje na skutek zaistnienia takich okoliczności jak:

  • okres klimakterium,
  • infekcje (angina i inne),
  • w stanach wyniszczenia np. nowotwory, niedobór witaminy A,
  • w łuszczycy, łupieżu czerwonym mieszkowym,
  • erytrodermiach różnego pochodzenia,
  • przewlekłym zatruciu arsenem (rogowacenie arsenowe)

Literatura:

  • Dylewska-Grzelakowska J.: Kosmetyka stosowana, WsiP, Warszawa 1999
  • Ignasiak Z., Janusz A., Jarosińska A.: Anatomia człowieka. Część I, Wydawnictwo AWF we Wrocławiu, Wrocław 2002
  • Jabłońska S., Majewski S.: Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005
  • Peters I.B.: Kosmetyka, REA, Warszawa 2007

Autor:

Magdalena Harupa Niepubliczna Wyższa Szkoła Kosmetyczna we Wrocławiu