fbpx
16 Sierpień, 2019
Warszawa
21 ° C
Do góry
Image Alt

SC Beauty Magazine

Problemowa strona kosmetyków – alergia

W pielęgnacji skóry skupiamy się na zabiegach kosmetycznych, zdrowej diecie, aktywności fizycznej, stosowaniu preparatów kosmetycznych w pielęgnacji domowej… I właśnie tu, często pojawia się problemowa strona kosmetyków- alergia… Jak się objawia? Czym jest? Co ją wywołuje?

Zgodnie z definicją z Ustawy o kosmetykach z 2001 roku (Dz. U. Z 2001 r. nr 42, poz. 473 ze zm.) kosmetykiem jest każda substancja przeznaczona do zewnętrznego kontaktu z ciałem człowieka, która ma na celu utrzymanie czystości, pielęgnowanie, ochranianie, perfumowanie i upiększanie ciała.

Niestety, poza dobroczynnymi właściwościami kosmetyki mogą niekiedy powodować objawy uboczne, przebiegające zarówno w mechanizmach immunologicznych, jak i nieimmunologicznych. Do takich zjawisk alergicznych zaliczamy: alergiczny wyprysk kontaktowy (reakcja immunologiczna), pokrzywkę kontaktową (reakcja immunologiczna), odczyny fototoksyczne (reakcja nieimmunologiczna) oraz wyprysk kontaktowy z podrażnienia (reakcja nieimmunologiczna). Według przeprowadzanych badań najczęściej dochodzi do alergicznego wyprysku kontaktowego (IV mechanizm alegiczny wg Gella i Coombsa).

Wyprysk kontaktowy – epidemiologia

Problem alergicznego wyprysku kontaktowego wywołanego kosmetykami jest problemem stale narastającym. Należy tu zauważyć, że wyprysk kontaktowy trzykrotnie częściej dotyczy kobiet niż mężczyzn. Występowanie alergicznego wyprysku kontaktowego zależy od takich czynników jak rodzaju kosmetyku – tu dowiedziono, że częściej uczulają kosmetyki typu leave on (pozostawiane na skórze) niż kosmetyki typu rinnse off (zmywalne). Istotny jest również stan skóry osoby stosującej kosmetyk, okolice ciała, na której stosowany jest kosmetyk  (najbardziej wrażliwa na reakcje alergiczne jest twarz). Nie mniej ważne są właściwości uczulające alergenu, stężenia alergenu podczas pierwotnego kontaktu ze skórą, a także od predyspozycje genetycznej. Alergicy będą bardziej podatni na relacje alergiczne kosmetyków.

Według badań, jakie zostały przeprowadzone w latach 1999-2001 (opublikowane dopiero w 2004 roku), do najczęściej uczulających substancji zawartych w kosmetykach należą substancje zapachowe, a dalej kolejno: barwniki, zaróbki oraz konserwanty. Należy zauważyć, że również ekstrakty roślinne są związkami o silnych właściwościach uczulających.

Związki o właściwościach uczulających stosowane w kosmetykach 

Substancje zapachowe

Liczba osób, które wykazują reakcje alergiczne na substancje zapachowe używane w kosmetykach stale wzrasta. Związane jest to przede wszystkim z coraz częstszym stosowaniem kompozycji zapachowych w podstawowych produktach pielęgnacyjnych.

Mechanizm uczulenia: wzrost uczulenia na substancje zapachowe związany jest z zastosowaniem w kompozycjach wielu składników i w związku z tym, uczulając się na jeden rodzaj np. perfum, nabywa się uczulenia na inne perfumy, w których powtarza się dana substancja z kompozycji zapachowej. Najczęściej uczulają wspomniane perfumy, gdyż w swoim składzie zawierają aż 20% kompozycji zapachowej. Następne w częstotliwości reakcji alergicznych są wody toaletowe, zawierające 4% kompozycji zapachowej, a później kremy mające w swoim składzie 0,05% kompozycji zapachowej.

Za 80% występujących alergii na substancje zapachowe odpowiedzialne są:

  • koktajl zapachowy A (A- Amerykański)

  • balsam peruwiański

Koktajl zapachowy A to mieszanina zapachowa składająca się z 8 substancji, każda w stężeniu równym 1%. Mowa tu o absolucie mchu dębowego (jedna z częściej uczulających substancji składowych), aldehydzie α-amylo-cynamonowym, aldehydzie cynamonowym, alkoholu cynamonowym, eugenolu, geraniolu, hydroksycytronellalu i izoegenolu.

Oba alergeny wchodzą w skład Standardu I naskórkowych testów płatkowych, a stwierdzenie dodatniej próby z jednym z nich, przemawia za uczuleniem na perfumy. Ponadto w Standardzie I znajdują się również takie alergeny jak: koktajl zapachowy P, euceryna, lanolina, formaldehyd, para fenylenodiamina. Do pozostałych związków zapachowych o silnych właściwościach uczulających należy dopisać absolut lawendowy, olejek kananga, olejek różany, olejek ylangowy oraz syntetyczny aromat jaśminowy.

Substancje zapachowe odpowiedzialne są również za odczyny fototoksyczne i fotoalergiczne.

Odczyny fototoksyczne wywołują: primina, olejek bergamotkowy, a także olejki cytrusowe.

Odczyny fotoalergiczne wywołane są z kolei przez: 6-Metylokumarynę oraz piżmo ambretowe (które znajduje się na liście substancji niedozwolonych w kosmetykach).

Barwniki

Kolejnymi związkami stosowanymi w kosmetykach, które cechują się silnym uczulaniem są barwniki. Głównie dotyczy to amin aromatycznych: para-fenyleno-diaminy (PPD), para-tolueno-diaminy (PTD), oraz 2-nitro-para-fenylodiaminy (ONPPD), jak również naturalnej henny. Z amin aromatycznych najsilniejsze działanie uczulające ma para-fenyleno-diamina (PPD), zwana „sztuczną henną”. Jest to czarny barwnik stosowany w ciemnych farbach do włosów. Ze względu na swoje silne właściwości uczulające, może być stosowana tylko we wspomnianych farbach do włosów, i to w ograniczonych ilościach, a w takich kosmetykach jak tusze do rzęs, farby do brwi jej stosowanie jest zakazane.

Konserwanty 

Każdy kosmetyk, aby nie zatracił swoich właściwości i nie rozwinęły się w nim niepożądane drobnoustroje, musi zawierać w swoim składzie środki konserwujące. Niestety, obecność niektórych z nich może być przyczyną nietolerancji kosmetyku.

Do związków konserwujących, które najczęściej wywołują alergię kontaktową należą formaldehyd, wyzwalacze formaldehydu: Quaternium 15, Germal II, Germal 115, DMDM hydantoina, Katon CG, Euxyl K 400, estry kwasu ρ-hydroksybenzoesowego, etylenodiamina, mertiolat, triclosan i inne.

Formaldehyd ma zdecydowanie najsilniejsze działanie uczulające i z tego też względu, został umieszczony na liście związków, które mają nałożone ograniczenia co do zakresu stosowania i użytego stężenia. Zgodnie z tymi wytycznymi może być stosowany w produktach do poznakoci w stężeniu nieprzekraczającym 5%.

Katon CG oraz Euxyl K 400 były szeroko stosowane w latach 1980-1990 i wyparły dotychczasowe parabeny. Ze względu na to, że zaobserwowano szybki wzrost alergii kontaktowej (z 4% do 10%w pryzpadku Katon CG), oba te związki umieszczono na liście związków, wobec których stosuje się ograniczenia w stężeniach. Powrócono ponownie do stosowania parabenów, które przy dobrych właściwościach konserwujących, mają niewielkie właściwości alergizujące.

Diagnozując wyprysk kontaktowy w okolicy oczu, należy pamiętać o uczuleniu na mertiolat, ponieważ jest konserwantem w większości preparatów okulistycznych.

Zaróbki (podłoża i rozpuszczalniki) 

Reakcja alergiczna na podłoża kosmetyków waha się w granicach 2,2% a 2,4%. Nie jest to więc często działający alergen.

Do najczęściej uczulających podłoży należą odpowiednio: lanolina, euceryna, glikol propylenowy, wosk pszczeli, mirystynian izopropylu, kalafonia oraz alkohol izopropylenowy.

Ciekawe w podłożach jest to, że uczulenie na lanolinę i eucerynę jest najczęściej występujące u osób z atopowym zapaleniem skóry. Mówi się tu o tzw. paradoksie lanolinowym, który polega na tym, że lanolina powoduje uczulenie na skórze zmienionej chorobowo, ale nie daje żadnego odczynu alergicznego na skórze zdrowej u tej samej osoby. Lanolina, która pozyskiwana jest z wełny owczej, wchodzi w skład podstawowych naskórkowych testów naskórkowych.

Ekstrakty roślinne

Pomimo że produkty zawierające ekstrakty roślinne są niesamowicie zachwalane przez producentów kosmetyków, znaczna część wyciągów ma duże właściwości uczulające.

Do najczęściej alergizujących roślin należą rumianek, arnika i nagietek.

Cofając się o kilkanaście lat wstecz, kąpiele w wodzie z rumiankiem były uważane za korzystnie wpływające na skórę. Współcześnie są niezalecane, ze względu na duże prawdopodobieństwo wystąpienia alergii kontaktowej. Pomimo dowiedzionych badań, wciąż króluje przekonanie o dobroczynnym działaniu ziół i ze względu na to, kosmetyki z ekstraktami roślinnymi są tak chętnie kupowane.

Alergeny a poszczególne produkty 

Związki alergizujące występujące w poszczególnych preparatach:

Preparaty do paznokci: formaldehyd, żywice formaldehydowe (utwardzacz), żywice akrylowe (utwardzacz), shellac- żywica oraz kalafonia.

Cienie do powiek: konserwanty (Meriolat), emulgatory (Arlacel 32), barwniki (PPD, PTD) oraz chrom (kolory poza „kolorami opalenizny”, czyli złoty, brązowy).

Pomadki do ust: substancje zapachowe: aldehyd cynamonowy, absolut mchu dębowego, izoeugenol, konserwanty, barwniki, kalafonia, shellac, a także nikiel.

Pasty do zębów: substancje zapachowe: aldehyd cynamonowy, olejek mięty pieprzowej, olejek mięty kędzierzawej, olejek kminkowy, olejek anyżkowy, olejek eukaliptusowy, konserwanty, barwniki i związki fluoru.

Preparaty promieniochronne: benzofenon 3, 10 oraz PABA.

Preparaty do włosów: tioglikolan glicerolu- kwaśna trwała ondulacja, nadsiarczan amonu- rozjaśnianie włosów, Katon CG, ekstrakty roślinne- szampony, Quaternium 15, Germal 115.